23/01/17

Fíorú Acmhainneacht na Tuaithe: Plean Gníomhaíochta um Fhorbairt Tuaithe á sheoladh ag an Rialtas

Tá an Taoiseach, Enda Kenny TD, agus an tAire Ealaíon, Oidhreachta, Gnóthaí Réigiúnacha, Tuaithe agus Gaeltachta, Heather Humphreys TD, ag seoladh Fíorú Acmhainneacht na Tuaithe: An Plean Gníomhaíochta um Fhorbairt Tuaithe tráthnóna inniu (Dé Luain). Is ionann an Plean Gníomhaíochta agus an chéad straitéis uile-rialtais riamh dírithe ar athrú ceart a chur i bhfeidhm do dhaoine atá ina gcónaí agus ag obair i gceantar tuaithe na hÉireann.

Mar léiriú ar an gcur chuige tras-rialtais i leith fhorbairt tuaithe, beidh an tAire Stáit um Fhorbairt Eacnamaíoch Réigiúnach, Michael Ring TD, an tAire Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil, Denis Naughten TD agus an tAire Stáit um Oifig na nOibreacha Poiblí, Sean Canney TD ag labhairt ag seoladh an lae inniu freisin.

Is é is cuspóir leis an bPlean Gníomhaíochta um Fhorbairt Tuaithe leas a bhaint as amhainn cheantar tuaithe na hÉireann trí chreat tacaí náisiúnta agus áitiúla lena chinnteofar go bhfuil níos mó deiseanna fostaíochta áitiúla ag daoine i gceantair thuaithe, chomh maith le rochtain ar sheirbhísí poiblí agus líonraí sóisialta a thacaíonn le caighdeán ard maireachtála.

Beidh an Plean Gníomhaíochta ina struchtúr uileghabhálach do chomhordú agus do chur i bhfeidhm tionscnamh ar fud an Rialtais a rachaidh chun tairbhe do cheantar tuaithe na hÉireann. Is é an chéad phlean dá shórt lena bhfuil cur chuige comhtháite comhordaithe á ghlacadh ar fud an Rialtais i leith chur i bhfeidhm pholasaithe eacnamaíocha agus sóisialta a mbíonn tionchar acu ar phobail tuaithe. Ullmhaíodh an Plean Gníomhaíochta tar eis phróiseas comhairliúcháin lenar áiríodh teagmháil le gach Roinn Rialtais, cruinnithe le comhlachtaí ionadaíocha tábhachtacha tuaithe agus sraith ceardlanna réigiúnacha.

Sa Phlean tá 276 ghníomhaíocht faoi chúig cholún, a bhfuil sé mar aidhm leo go léir feabhas a chur ar gheilleagar agus saol sóisialta cheantar tuaithe na hÉireann.  Is iad seo a leanas na cúig cholún:

 

  • Tacú le Pobail Inbhuanaithe
  • Tacú le Fiontair agus le Fostaíocht
  • Ár n-Acmhainn a Uasmhéadú maidir le Turasóireacht Tuaithe agus Áineas Tuaithe
  • An Cultúr agus an Chruthaitheacht a Chothú i bPobail Tuaithe
  • Bonneagar agus Nascacht Tuaithe a Fheabhsú

Áirítear ar Phríomhghníomhaíochtaí an Phlean:

  • Tacú le 135,000 post nua a chruthú i gceantar tuaithe  na hÉireann faoin mbliain 2020 trí thacaíocht a thabhairt do ghnóthais dhúchasacha, trí €50m a infheistiú i gcineálacha comhoibríocha cur chuige a cheapadh maidir le cruthú fostaíochta sna réigiúin agus trí Infheistíocht Dhíreach Eachtrach i gceantair réigiúnacha a mhéadú faoi suas go dtí 40%.
  • Cur chun feidhme a dhéanamh ar raon tionscnamh a rachaidh chun tairbhe do bhreis agus 600 baile tuaithe  agus réigiúnach.
  • Scéim phíolótach nua a thabhairt isteach chun áitíocht chónaithe a spreagadh in ionaid bhailte agus sráidbhailte.
  • Cabhrú le níos mó ná 4,000 tionscadal i bpobail tuaithe chun borradh a chur faoi fhorbairt  gheilleagrach, dul i ngleic le heisiamh sóisialta agus  seirbhísí a chur ar fáil do dhaoine a chónaíonn i  gceantair iargúlta.
  • An líon cuairteoirí ar cheantar tuaithe na hÉireann a  mhéadú faoi 12% thar an gcéad trí bliana eile trí  thionscnaimh spriocdhírithe thurasóireachta, lena n-áirítear trí Thurasóireacht Ghníomhaíochta a chur chun cinn tuilleadh.
  • Dlús a chur leis an ullmhúchán le haghaidh leathanbhanda ardluais a chur i bhfeidhm, agus a chinntiú go mbeidh gach teach agus gach gnóthas i gceantar tuaithe na hÉireann nasctha leis an líonra leathanbhanda a luaithe is féidir.
  • Cistiú caipitil a mhéadú do scéimeanna bainistíocht riosca tuile go €80m sa bhliain faoi 2019 agus go €100m sa bhliain faoi 2021
  • Deiseanna fostaíochta do dhaoine óga i gceantair thuaithe a fheabhsú tríd an líon printíseachtaí agus cúrsaí oiliúna atá ar fáil ar leibhéal áitiúil a mhéadú.
  • Conair Eacnamaíoch Atlantach a fhorbairt chun poist agus infheistíocht a bhrú chun cinn feadh bhord farraige an Iarthair agus chun cur le forbairt réigiúnach níos cothromaithe.
  • Níos mó ná €50 milliún a infheistiú i saoráidí spóirt, áineasa agus cultúrtha ar fud na tíre, lena n-áirítear saoráidí i gceantair thuaithe.
  • Seirbhísí riachtanacha a chosaint i gceantar tuaithe na hÉireann trí sholáthar iompair tuaithe a fheabhsú, trí fheabhas a chur ar sheirbhísí liachleachtóra ghinearálta agus trí scoileanna tuaithe a chosaint.
  • Bearta éagsúla a thabhairt isteach chun borradh a chur faoi chruthú fostaíochta sa Ghaeltacht, lena n-áirítear 1,500 post nua a chruthú i gcliantchuideachtaí de chuid Údarás na Gaeltachta faoi 2020 agus Moil Nuálaíochta a fhorbairt sna réigiúin Ghaeltachta i nDún na nGall, i Maigh Eo, i nGaillimh agus i gCiarraí chun tacú le fiontraíocht.
  • Dul i ngleic leis an scoiteacht tuaithe trí nascacht a fheabhsú agus trí thacaí do dhaoine scothaosta a bhreisiú, lena n-áirítear infheistíocht shuntasach sa Scéim Foláirimh do Sheanóirí.
  • Pobail níos sábháilte a fhorbairt trí sheirbhís póilíneachta atá níos sofheicthe, níos éifeachtaí agus níos freagrúla a chur ar fáil i gceantair thuaithe ach 3,200 ball nua den Gharda Síochána a earcú sna ceithre bliana romhainn chun líon foirne 15,000 ball a bhaint amach agus trí Scéim nua Cúnaimh Dheontais um Theilifís Chiorcaid Iata a Shuiteáil sa Phobal a thabhairt isteach.
  • Scrúdú a dhéanamh ar an bhféidearthacht a bhaineann le hinfheistíocht mhéadaithe a dhéanamh i mbóithre réigiúnacha i gcomhthéacs an athbhreithnithe ar an bPlean Infheistíochta Caipitil 2016-2021.
  • Bealaí iompair i gceantair thuaithe a mheas agus a fheabhsú agus bealaí nua a fhorbairt nuair is gá.
  • 18 n-ionad nua cúraim phríomhúil a thógáil i gceantar tuaithe na hÉireann faoi dheireadh 2018.
  • €435 a infheistiú i 90 tionscadal i dtithe altranais poiblí agus in ospidéil cheantair agus phobail i gceantair thuaithe lena bhféadfaí suas go dtí 5,000 post tógála a chur ar fáil chun iad a sholáthar.
  • Comhtháthú sochaíoch agus folláine shochaíoch i gceantair thuaithe a fheabhsú trí thacú leis an soláthar cultúir agus ealaíne agus le daoine páirt a ghlacadh ann.

Agus é ag labhairt inniu, dúirt An Taoiseach, Enda Kenny TD:
“Is príomhthosaíocht den Phlean don Rialtas Comhpháirtíochta é ceantar tuaithe na hÉireann a fhorbairt agus a athbheochan.  Is féidir linn tuilleadh a dhéanamh agus é a dhéanamh níos fearr d’fhonn cruthaitheacht cheantar tuaithe na hÉireann a spreagadh ar mhaithe le cách, idir óg is aosta. Is é sin atá mar aidhm lenár bPlean Gníomhaíochta um Fhorbairt Tuaithe, leas a bhaint as acmhainn eacnamaíoch agus shóisialta cheantar tuaithe na hÉireann.  Cinnteoidh muid go bhfuil níos mó deiseanna poist ag muintir na tuaithe chomh maith le rochtain ar sheirbhísí poiblí agus líonraí sóisialta a thacaíonn le caighdeán ard maireachtála.

“Tá mise i mo Chathaoirleach ar Choiste Comh-Aireachta um Ghnóthaí Tuaithe agus beidh mé ag iarraidh ar gach Aire Rialtais tionscnaimh a chur i ngníomh faoina sainchúraim nó shainchúraim éagsúla féin, rud a rachaidh chun tairbhe do cheantar tuaithe na hÉireann. Ba mhaith linn cinnte a dhéanamh nach ndéanfar faillí ar aon phobal agus muid ag tabhairt aghaidh ar na cúiseanna atá le míbhuntáistí. Leis an bPlean seo bainfear leas as acmhainn phobail tuaithe ar fud na tíre agus bainfear amach na torthaí is fearr is féidir do mhuintir na tíre.”

Agus í ag labhairt ag an seoladh, dúirt an tAire Humphreys:

"Creidimse go mór i bpobail tuaithe agus mar dhuine atá i mó chónaí agus ag obair i gceantar tuaithe na hÉireann ar feadh mo shaoil, tá sé feicthe agam le mo shúile féin an tiomantas agus diongbháilteacht atá i bpobail tuaithe. Tríd an bPlean Gníomhaíochta seo, ba mhaith liom cumhacht a thabhairt do phobail tuaithe barr a gcumas a bhaint amach. Is é seo an chéad uair a cuireadh plean tras-Rialtais le gníomhartha spriocdhírithe le chéile d’fhonn tionchar dearfach a bhaint amach ar phobail tuaithe. Níl aon tobréiteach ar na dúshláin atá le sárú ag na ceantair thuaithe in Éirinn. Is é atá de dhíth ná cur chuige comhordaithe spriocdhírithe chun seachadadh a dhéanamh do phobail tuaithe.

 

“Tá dul chun cinn suntasach déanta le blianta beaga anuas; tá a fhios againn go dtáinig an fás is sciobtha ar líon na bpost lasmuigh de Bhaile Átha Cliath agus tá meádú ag teacht ar infheistíocht sna réigiúin. Táimid ag iarraidh anois cur leis an dul chun cinn sin trínár mbailte agus sráidbhailte tuaithe a athbheochan, borradh a chur faoin líon cuairteoirí ar cheantair thuaithe, tuilleadh forbartha a spreagadh sna réigiúin agus seirbhísí níos fearr a chur ar fáil. Cé go bhfuil sé an-tábhachtach go gcuirfear dul chun cinn eacnamaíoch i ngníomh, sílim go bhfuil sé chomh tábhachtach céanna gníomhaíocht chultúrtha a spregadh, rud a chuireann go hollmhór le fuinneamh agus beogacht na gceantar tuaithe. Is é sin an chúis go ndírítear sa Phlean Gníomhaíochta seo freisin ar chultúr agus cruthaitheacht a chothú, rud a fhágfaidh go mbeidh pobail tuaithe níos sásta, níos folláine agus níos rathúla againn.”

Tá an tAire Humphreys tar éis suíomh gréasáin nua, www.ruralireland.ie, a fhógairt freisin, suíomh a bheidh ina mhol le haghaidh eolas ar sheirbhísí agus tacaí do lucht na tuaithe.

CRÍOCH

Nóta do Eagarthóirí:

Is féidir an Plean Gníomhaíochta a léamh ina iomláine anseo: http://www.ahrrga.gov.ie/app/uploads/2017/01/plean-gniomhaichta-dfhorbairt-tuaithe.pdf

Tá físeán gearr le feiceáil ag https://www.youtube.com/watch?v=nGpZ-dnKqTc

An Roinn Ealaíon, Oidhreachta, Gnóthaí Réigiúnacha, Tuaithe agus Gaeltachta, 23 Sráid Chill Dara,Baile Átha Cliath - D02 TD30 (01) 631 3800 / Íosghlao: 1890 383 000

Dearadh & Forbairt ag Fusio

Be Winter Ready IRISH & ENGLISH Medium Icon